خانه
درباره ما
محصولات
رویدادها
افتخارات
اخبار
مقالات
تماس با ما
علائم روی کابل برق یک «شناسنامه» چاپی است که روی روکش کابل نوشته می‌شود و جنس هادی، نوع عایق، تعداد رشته‌ها، سطح مقطع، ولتاژ نامی، استاندارد و نام سازنده را نمایش میدهد. برای خواندن این موارد لازم نیست مهندس برق باشید، کافی است بدانید هر بخش از این خط چاپی چه معنایی دارد. مثلا در کد NYY حرف N نوع استاندارد، و دو حرف Y یعنی عایق و روکش هر دو PVC است. کد NYAF هم سیم تک‌رشته افشان با عایق PVC را معرفی میکند.
در این مقاله متوجه خواهید شد که به صورت کلی چه مواردی روی کابل ها چاپ می شوند، معرفی حروف و کدهای رایج چیست و چطور موارد فنی کابل ها را از روی نوشته های روی آن بخوانید و اعتبار سنجی کنید
چرا خواندن علائم روی کابل مهم است؟
اگر بتوانید علائم را بخوانید، قبل از خرید و نصب این‌ها را می‌فهمید:
- کابل برای محل نصب شما (داخل ساختمان، دفن در خاک، فضای باز) مناسب است یا نه.
- هادی مس است یا آلومینیوم و سطح مقطع واقعا همان است که سفارش داده‌اید یا نه.
- ولتاژ و دمای کاری کابل از مدار شما بیشتر است یا نه.
- کابل نصب‌شده در ساختمان، همان کابلی است که در نقشه و فاکتور آمده یا نه.
بسیاری از خطاهای پروژه از همین‌جا شروع می‌شود: کابل با کد مشابه ولی ساختار متفاوت تحویل می‌شود و کسی علائم را نخوانده است.
مشخصات روی کابل: چه چیزهایی چاپ می‌شود؟
روی روکش یک کابل استاندارد، یک خط چاپی تکرارشونده می‌بینید. اجزای معمول آن عبارت‌اند از:
| بخش علامت | مثال | معنی |
|---|---|---|
| نام یا برند سازنده | BEHFAR DAMGHAN | تولیدکننده کابل |
| کد مشخصه (Designation) | NYY-J | نوع کابل (جنس هادی، عایق، روکش، ارت) |
| تعداد رشته × سطح مقطع | 4×16 | چهار رشته، هر کدام ۱۶ میلی‌متر مربع |
| شکل هادی | rm | هادی گرد چندمفتولی |
| ولتاژ نامی | 0.6/1 kV | ولتاژ کاری کابل |
| استاندارد | IEC 60502-1 | استاندارد ساخت |
| علامت متر | ۰۰۱۲، ۰۰۱۳ … | شماره‌گذاری هر متر کابل |
| سال یا تاریخ تولید | 2025 | زمان ساخت |
نکته ای که باید در نظر بگیرید این است که همه سازنده ها،یک قالب مشترک رو دنبال نمیکنند، ترتیب ها و برخی از اطلاعات متفاوت هستند ولی کد مشخصه، تعداد، سطح مقطع و ولتاژ به صورت کلی باید روی کابل درج شده باشد
یک خط چاپی نمونه را بخوانیم
برای اینکه بهتر این موضوع رو درک کنیم، فرض کنید روی کابلی عبارت زیر را مشاهده میکنید:
BEHFAR DAMGHAN NYY-J 4×16 rm 0.6/1 kV IEC 60502-1
این عبارت از چپ به راست به صورت زیر معنا پیدا میکند:
- BEHFAR DAMGHAN: سازنده.
- NYY-J: کابل با هادی مس، عایق PVC و روکش PVC، دارای رشته سبز/زرد برای ارت.
- 4×16: چهار رشته با سطح مقطع ۱۶ میلی‌متر مربع.
- rm: هادی گرد چندمفتولی.
- 0.6/1 kV: ولتاژ نامی ۶۰۰ ولت (فاز به زمین) و ۱۰۰۰ ولت (بین فازها).
- IEC 60502-1: استاندارد ساخت.
کدگذاری VDE: معنی حروف کد کابل
بسیاری از کدهای رایج، مثل NYY و NYAF، از سیستم نام‌گذاری آلمانی VDE می‌آیند (VDE نام انجمن مهندسان برق آلمان است). در این سیستم هر حرف یک ویژگی را می‌گوید. ترتیب حروف مهم است.
| حرف | معنی | مثال |
|---|---|---|
| N | کابل مطابق استاندارد VDE (Normtype) | NYY، NYAF |
| (N) | نوع هماهنگ یا کمی متفاوت از استاندارد VDE | (N)YY |
| Y | عایق یا روکش PVC | NYY (عایق Y، روکش Y) |
| 2X | عایق پلی‌اتیلن شبکه‌ای (XLPE) | N2XY |
| A (اول، بعد از N) | هادی آلومینیوم | NAYY، NA2XY |
| A (بعد از Y) | سیم تک‌رشته (Aderleitung) | NYA، NYAF |
| F | هادی ریزرشته و انعطاف‌پذیر (افشان) | NYAF |
| M | کابل غلاف‌دار | NYM |
| C | هادی هم‌مرکز مسی (Concentric) | NYCY |
| S | شیلد (Schirm) | NYSY |
| R | زره از سیم گرد فلزی | NYRY |
| B | زره از نوار فولادی | NYBY |
| -J | دارای رشته سبز/زرد برای ارت | NYY-J |
| -O | بدون رشته سبز/زرد | NYY-O |
نکته مهم: حرف A دارای دو معنی است. در NYAF حرف A معنی “سیم تک رشته” میدهد، در حالی که در NAYY حرف A معنای “آلومینیوم” دارد. اگر A بلافاصله بعد از N بیاید، هادی آلومینیومی است.
معنی کد NYY
NYY رایج‌ترین کد کابل قدرت با عایق PVC است. معنای حرف به حرف این کد :
- N: کابل مطابق استاندارد VDE.
- Y اول: عایق PVC روی هادی.
- Y دوم: روکش خارجی PVC.
- بدون حرف دیگر: هادی مسی (مس پیش‌فرض است و حرفی ندارد).
بنابراین NYY نشانگر یک کابل مسی با عایق و روکش PVC برای نصب ثابت است. در لیست محصولات بهفر، میتوانید کابل‌های غیرقابل انعطاف تک‌رشته‌ای با عایق PVC و چندرشته‌ای با عایق PVC را از این خانواده پیدا کنید. ولتاژ کاری این کابل ها 0.6/1 کیلوولت، دمای کاری ۲۵- تا ۸۰+ درجه سانتی‌گراد و استاندارد IEC 60502-1، BS 6346 و VDE 0271 است. این کابل ها برای نصب داخل و بیرون ساختمان و سینی کابل، همینطور پست ها و واحد های صنعتی و در جاهایی که خطر آسیب مکانیکی وجود ندارد، برای دفن مستقیم مناسب هستند.
اگر پسوند -J یا -O را مشاهده کردید: NYY-J رشته سبز/زرد (ارت) دارد و NYY-O یعنی ندارد.
معنی کد NYAF
NYAF کد سیم‌های روشنایی و سیم‌کشی ساختمان است:
- N: مطابق استاندارد VDE.
- Y: عایق PVC.
- A: سیم تک‌رشته (Aderleitung)، یعنی یک هادی عایق‌دار بدون روکش.
- F: هادی ریزرشته و انعطاف‌پذیر.
پس NYAF نشانگر سیم مسی افشان تک رشته با عایق PVC و بدون روکش است. سیم‌های تک‌رشته قابل انعطاف بهفر در این دسته محصولات قرار دارند. هادی مس آنیل شده کلاس 5 انها برای روشنایی ساختمان های تجاری و مسکونی مناسب است و همینطور میتوان از آنها در داخل لوله های روکار یا توکار استفاده کرد. ولتاژ کاری آن تا ۱ میلی‌متر مربع 300/500 ولت و از ۱٫۵ میلی‌متر مربع به بالا 450/750 ولت است و محدوده دمای کاری ۲۵- تا ۷۰+ را دارند. برای شناخت تفاوت کابل های افشان و مفتولی، راهنمای سیم و کابل افشان و مقاله تفاوت کابل افشان، مفتولی و نیمه‌افشان را بخوانید.
کدهای دیگر: N2XY، NAYY، NA2XY، NYCY
با همان جدول حروف، کدهای دیگر را هم میتوان خواند:
| کد | حرف به حرف | معنی | محصول در بهفر |
|---|---|---|---|
| N2XY | N + 2X + Y | مس، عایق XLPE، روکش PVC | تک‌رشته XLPE و چندرشته XLPE |
| NAYY | N + A + Y + Y | آلومینیوم، عایق و روکش PVC | آلومینیوم PVC تک‌رشته و چندرشته |
| NA2XY | N + A + 2X + Y | آلومینیوم، عایق XLPE، روکش PVC | آلومینیوم XLPE تک‌رشته و چندرشته |
| NYCY | N + Y + C + Y | مس با عایق PVC و هادی هم‌مرکز مسی | کابل با هادی هم‌مرکز |
تفاوت عایق ها را میتوانید در مقاله تفاوت کابل XLPE و PVC بخوانید تا درک بهتری از آنها داشته باشید، عایق های XLPE دمای کاری تا ۹۰ درجه را دارند و حداکثر دمای اتصال کوتاه ۲۵۰ درجه را فراهم میکنند. اما کابل های PVC دمای کاری ۸۰ و بیشینه دمای اتصال کوتاه ۱۶۰ را ارائه می دهند.
سطح مقطع کابل را چگونه بخوانیم؟
عدد بعد از کد، تعداد رشته و سطح مقطع را نشان میدهد:
- 4×16: ۴ رشته ۱۶ میلی‌متری
- 1×240: یک رشته ۲۴۰ میلی‌متر مربع
- 3×50/25 یا 3×50+25: سه رشته ۵۰ میلی‌متر مربعی به‌علاوه یک رشته ۲۵ میلی‌متر مربعی (نول یا ارت با سطح مقطع کاهش‌یافته).
- 1×4+4: در کابل‌های هم‌مرکز، عدد بعد از «+» معمولا سطح مقطع هادی هم‌مرکز است.
بعد از عدد، گاهی حرف‌هایی مثل re و rm و sm مشاهده میکنید که بیانگر شکل هادی هستند:
| علامت | معنی |
|---|---|
| re | هادی گرد تک‌مفتولی |
| rm | هادی گرد چندمفتولی (فشرده) |
| sm | هادی قطاعی (سکتوری) چندمفتولی |
برای مثال 4×16 rm بیانگر چهار رشته ۱۶ میلی‌متر مربعی با هادی گرد چندمفتولی است. اینکه چه سطح مقطعی برای مدار شما لازم است، به جریان و طول مسیر بستگی دارد. برای شناخت بهتر و درک بهتر این موضوع میتوانید مقاله محاسبه سایز کابل برق را بخوانید.
ولتاژ نامی روی کابل به چه معنا است؟
ولتاژ نامی معمولا به شکل U0/U نوشته می‌شود:
- U0: ولتاژ بین هر هادی و زمین.
- U: ولتاژ بین دو هادی (بین فازها).
نمونه‌های رایج در کابل‌های بهفر:
| ولتاژ نامی | کاربرد معمول |
|---|---|
| 300/500 ولت | سیم‌های افشان و کابل‌های کنترل و لوازم خانگی |
| 450/750 ولت | سیم‌کشی ساختمان و کابل‌های افشان صنعتی |
| 0.6/1 کیلوولت | کابل‌های قدرت فشار ضعیف |
| 1.5 کیلوولت | کابل سولار (فتوولتائیک) |
ولتاژ آزمون و ولتاژ نامی در مشخصات فنی هر کابل آمده است و ولتاژ مدار نباید از ولتاژ نامی بیشتر باشد. در کابل های 0.6/1kV بهفر ولتاژ آزمون 3.5 کیلوولت به مدت ۵ دقیقه است.
رنگ رشته‌ها چه می‌گویند؟
رنگ عایق رشته های سیم، هر کدام اطلاعات خاصی را ارائه می دهند و معنای خاص خود را دارند.
- سبز/زرد: هادی ارت.
- آبی: معمولا نول.
- قهوه‌ای، مشکی و خاکستری: معمولا فازها.
در کابل های چند رشته ای XLPE، رتگ رشته ها، در صورتی که تا 4 رشته باشند با رنگ مشخص می شوند و در سیم های 5 رشته ای و یا بیشتر از آن، رشته های مشکی رنگ ولی دارای شماره هستند. پس مد نظر داشته باشید در کابل های چند رشته ای صنعتی باید به شماره دقت کنید.
علائم دیگر که باید ببینید
- علامت متر: شماره‌های متوالی که هر متر کابل چاپ می‌شود و با آن میتوانید طول واقعی کابل تحویل‌گرفته را کنترل کنید.
- دمای کاری: در برگه فنی هر کابل آمده است که در کابل‌های PVC بهفر برابر ۷۰ تا ۸۰ درجه و در XLPE تا ۹۰ درجه است.
- مقاوم در برابر شعله: عبارتی مثل IEC 60332-1 یعنی کابل آزمون انتشار شعله را گذرانده است.
- علامت استاندارد و تأییدیه: مثل استاندارد ملی یا تأییدیه شرکت توانیر.
چگونه با علائم، کابل اصل را از تقلبی تشخیص دهیم؟
برای شناسایی اصل بودن کابل، به دلیلی ساده بودن چاپ روی کابل ها، تنها مشاهده علائم کافی نیست. نکات زیر میتواند به شما در این بخش کمک کند.
- چاپ واضح و منظم: چاپ ها باید کیفیت قابل قبولی داشته باشند، چاپ های ناواضح یکی از المان هایی است که باید به آن توجه کنید.
- تطبیق اطلاعات با فاکتور: کد، تعداد رشته و سطح مقطع روی کابل را با فاکتور تطبیق دهید.
- علامت متر پیوسته باشد.
- ضخامت و وزن: وزن واقعی هر متر از کابل در مشخصات فنی کابل ها وجود دارد و برای اطمینان میتوانید وزن را اعتبارسنجی کنید.
- استعلام اصالت: کابل‌های دارای شماره استعلام را از طریق سامانه پیامکی بررسی کنید.
- خرید از تولیدکننده یا نماینده معتبر.
اشتباهات رایج در خواندن علائم
- اشتباه گرفتن A
- نادیده گرفتن پسوند J و O
- خواندن سطح مقطع به‌جای تعداد رشته
- اعتماد به یک کد مشابه
- بی‌توجهی به ولتاژ نامی
سؤالات متداول
علائم روی کابل برق به چه معنا است؟
خط چاپی روی روکش کابل که سازنده، کد مشخصه، تعداد رشته و سطح مقطع، ولتاژ نامی، استاندارد و علامت متر را نشان میدهد.
کد NYY یعنی چی؟
اشاره به کابل مسی با عایق و روکش PVC برای نصب ثابت دارد. N یعنی استاندارد VDE و دو Y یعنی PVC.
کد NYAF یعنی چی؟
اشاره به سیم مسی افشان تک‌رشته با عایق PVC و بدون روکش است که مناسب سیم‌کشی ساختمان است.
فرق NYY و N2XY چیست؟
NYY عایق PVC و N2XY عایق XLPE دارد. XLPE تحمل حرارتی بالاتری دارد.
مفهوم حرف A در کد کابل چیست؟
اگر بعد از N بیاید (NAYY)، هادی آلومینیوم و اگر بعد از Y بیاید (NYAF) به معنای سیم تک‌رشته است.
پسوند J و O چه تفاوتی دارند؟
J یعنی کابل رشته سبز/زرد برای ارت دارد و O یعنی ندارد.
4×16 روی کابل یعنی چه؟
چهار رشته، هر کدام با سطح مقطع ۱۶ میلی‌متر مربع.
0.6/1 kV یعنی چه؟
ولتاژ نامی کابل: ۶۰۰ ولت بین هادی و زمین و ۱۰۰۰ ولت بین هادی‌ها.
